تبلیغات
ارتعاش اندیشه ( فرکانس تفکر ) - پوسیدگی دندان
شنبه 13 شهریور 1395

پوسیدگی دندان

   نوشته شده توسط: فرکانس تفکر    نوع مطلب :بهداشت ، درمان و سلامت ،کتاب ،

سن، جنسیت، شغل، اختلالات روانی، تغذیه، شرایط جغرافیایی و برخی بیماری‌های ژنتیکی در پوسیدگی دندان مؤثرند.

انواع پوسیدگی

 

همان‌طور که گفته شد تاج قسمتی از دندان است كه در دهان دیده می‌شود و ریشه قسمتی از دندان است كه در داخل استخوان فك قرار دارد پوسیدگی تاجی که هم در دندان‌های شیری کودکان و هم در دندان‌های دائمی بزرگ‌سالان به‌شدت شایع است بیشتر روی سطوح افقی دندان‌ها (همان سطح جونده دندان‌ها) ظاهر می‌شود و احتمال پوسیدگی ریشه نیز با افزایش سن و عقب‌نشینی لثه‌ها بیشتر می‌شود. (زیرا بخشی از دندان‌که در اثر تحلیل و عقب‌نشینی لثه ظاهر می‌شود فاقد مینا بوده و در مقابل پوسیدگی آسیب‌پذیرتر است.)

مهم‌ترین عامل هر دو نوع پوسیدگی (تاجی و ریشه‌ای) عدم رعایت بهداشت دهان و دندان می‌باشد. نوع دیگری از پوسیدگی، پوسیدگی مجدد نام دارد که در اطراف دندان پرشده اتفاق می‌افتد زیرا اطراف دندان پرشده محل مناسبی برای تجمع پلاک‌ها و درنتیجه پوسیدگی مجدد می‌باشد که درنتیجه عدم پرکردگی درست توسط دندان پزشک و یا عدم رعایت بهداشت دهان و دندان رخ می‌دهد.

نشانه‌های پوسیدگی دندان

تغییر رنگ مینای دندان در محل پوسیدگی (قهوه‌ای یا سیاه‌رنگ شدن)، سوراخ شدن مینای دندان در محل پوسیدگی، حساس بودن یا درد گرفتن دندان در موقع خوردن غذاهای سرد یا گرم و ترش یا شیرین، حساس بودن یا درد گرفتن دندان وقتی‌که دندان‌ها را روی‌هم فشار داده می‌شود همچنین بوی بد دهان و... همگی از نشانه‌های پوسیدگی دندان محسوب می‌شوند.

عوامل مؤثر در پوسیدگی دندان

سن، جنسیت، شغل، اختلالات روانی، تغذیه، شرایط جغرافیایی و برخی بیماری‌های ژنتیکی در پوسیدگی دندان مؤثرند. سن یکی از عوامل مؤثر در پوسیدگی دندان به شمار می‌رود به‌طوری‌که این عارضه در دوران طفولیت و جوانی شیوع بیشتری دارد. جنسیت نیز در پوسیدگی دندان نقش دارد به‌صورتی‌که در شرایط اجتماعی و اقتصادی یکسان، بروز آن در زنان جوان نسبت به مردان همسال، بیشتر است.

از دیگر فاکتورهای دخیل در پوسیدگی دندان می‌توان به شغل اشاره کرد. وجود مواد شیمیایی در محل کار، شاغلین کارخانجات شیرینی سازی (در صورت عادت به مصرف زیاد مواد شیرین)، نجاری و کفاشی (در صورت نگه‌داشتن میخ بین دندان‌ها)، مبل‌سازی و ... بیش از دیگران در معرض خطر پوسیدگی دندان قرار دارند. گفتنی است بحران‌های روحی، اختلالات روانی و شرایط جغرافیایی نظیر نور آفتاب، سرما، رطوبت و عوامل میکروبی حاصل از ذرات غذایی باقی‌مانده در دهان به ایجاد ضایعات دندانی منجر می‌شوند همچنین کمبود ویتامین‌هایی (مانند A، C، D و...) و کمبود مواد معدنی (مانند کلسیم و فسفر و...) در تغذیه فرد سبب پوسیدگی و بروز نقایصی در رشد و نمو دندان‌ها می‌گردند. لازم به ذکر است برخی بیماری‌های ژنتیکی نیز باعث ایجاد اختلال در تشکیل عاج و مینا شده و از عوامل مهم در پوسیدگی دندان‌ها به شمار می‌روند.

محل‌های شایع پوسیدگی دندان

شیارهای سطح جونده

سطح جونده[1] دندان‌های آسیاب بزرگ و کوچک شیارهای باریک و عمیقی دارند که محیط مناسبی برای زندگی و رشد میکروب‌ها فراهم نموده و دندان از این محل دچار پوسیدگی می‌گردند. این امر بخصوص در مورد دندان‌های آسیاب بزرگ بیشتر رخ می‌دهد و باعث پوسیدگی زودرس آن‌ها می‌شود. در این‌چنین مواقعی برای پیشگیری از ایجاد پوسیدگی در این شیارها با رعایت دقیق نکات بهداشتی (مانند درست مسواک زدن و...) و یا با استفاده از سیلانت تراپی[2] می‌توان از آن جلوگیری کرد.

سطوح بین‌دندانی[3]

 این ناحیه نیز به دلیل عدم نفوذ موهای مسواک‌های عادی قابل تمیز کردن نیستند بنابراین از نواحی مستعد پوسیدگی و بیماری لثه‌ای بشمار می‌آیند. شما می‌توانید با استفاده از نخ دندان و مسواک‌های بین‌دندانی از مبتلا شدن به پوسیدگی‌های بین‌دندانی جلوگیری کنید.

طوق دندان یا ناحیه اتصال لثه با دندان

در صورت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان (عدم درست مسواک زدن و استفاده از نخ دندان) تجمع میکروب‌ها در این ناحیه احتمال ابتلا به بیماری لثه را افزایش می‌دهد.

مواد غذایی ضد پوسیدگی دندان

تغذیه مناسب در پیشگیری از بیماری‌ها نقش بسیار مهمی دارد و یک مشاوره غذایی مناسب می‌تواند از ابتلا به بیماری‌ها و مشکلاتی که از آن‌ها بی‌خبریم بسیار تأثیرگذار باشد. کیفیت مواد غذایی مصرفی و ارزش غذایی آن‌ها و درنهایت ترکیب شدن تک‌تک مواد غذایی با یکدیگر در بخش‌های مختلف بدن از قبیل دندان‌ها تأثیر دارد.

مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین C مانند کیوی، توت‌فرنگی، گریپ‌فروت، هندوانه، سیب‌زمینی، سبزیجات و ... همچنین مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم مانند بادام، لوبیاچیتی، شیر، ماست، پنیر[4] و همچنین پرتغال و برگ‌های سبزیجاتی با برگ‌های تیره همانند اسفناج، حتی گوشت‌های حیوانی[5] و ... می‌تواند در جلوگیری از پوسیدگی دندان‌ها تأثیرگذار باشد.

لازم به ذکر است که نوشیدن چای[6] (سیاه یا سبز) به دلیل دارا بودن ترکیباتی به نام پلی‌فنول‌ها رشد باکتری‌های ایجادکننده پوسیدگی دندان و بیماری لثه را کند می‌کنند.

درمان پوسیدگی دندان

درمان‌هایی که توسط دندان‌پزشک برای پوسیدگی دندان صورت می‌گیرد عبارت‌اند از:

1- درمان پوسیدگی حفره‌های تازه ایجادشده دندان

اگر حفره دندان شما تازه شروع‌شده و از مینای دندان به عاج نرسیده باشد درمان با فلوراید[7] ممکن است مینای دندان شما را بازگرداند. درمان فلوراید می‌تواند با افزودن فلوراید به آب و یا از طریق استفاده از خمیردندان یا دهان‌شویه حاوی فلوراید صورت گیرد همچنین ممکن است به‌صورت مایع، ژل، فوم یا یک پوشش بر روی دندان‌ها توسط دندان‌پزشک قرارداده شود. هر درمان پوسیدگی دندان در این مرحله حدوداً چند دقیقه طول می‌کشد.

2- درمان پوسیدگی دندان با پر کردن مواد ترمیمی

 در مواقعی که  فرسایش از مینای دندان پیشرفت کرده و به عاج رسیده باشد می‌توان از مواد مختلفی همچون رزین‌های کامپوزیتی همرنگ دندان و یا از آمالگام که غیر همرنگ دندان می‌باشد استفاده کرد. در حالت کلی مزایای پرکردگی‌های کامپوزیتی (که همرنگ دندان می‌باشند) بیشتر از مزایای پرکردگی با آمالگام (که سیاه‌رنگ‌اند) می‌باشد.

 3- گذاشتن تاج جایگزین (تاج مصنوعی)

درصورتی‌که دندان تضعیف‌شده یا پوسیدگی دندان گسترده بوده و از مینا گذشته و قسمت اعظمی از تاج را از بین برده باشد در این صورت از یک تاج مصنوعی که به روکش‌های دندانی معروف‌اند استفاده می‌شود.[8] دندان‌پزشک شما تمام منطقه فاسد و بقیه دندان را که برای گذاشتن تاج مصنوعی موردنیاز است برمی‌دارد.

4- درمان کانال ریشه

هنگامی‌که پوسیدگی دندان از مینا و عاج گذشته و به عصب یا پالپ دندان رسیده باشد شما نیاز به درمان ریشه خواهید داشت. این درمان برای تعمیر و حفظ دندان‌هایی که به‌شدت آسیب‌دیده و عفونت یافته‌اند مناسب است. در این درمان، پالپ دندان (عصب دندان) برداشته می‌شود و گاهی اوقات برای جلوگیری از رشد هرگونه عفونتی دارو در ریشه قرارداده می‌شود. سپس پالپ دندان با پرکردن کانال‌های ریشه دندان توسط ماده‌ای به نام گوتا پرکا[9] جایگزین می‌شود.

یک غلط مصطلح[10]: واقعیت این است که عصب‌کِشی یا عصب‌کُشی که در بین مردم اصطلاح رایجی است غلط‌های مصطلحی هستند و معادل دقیق آن روت کانال تراپی (RCT) یا درمان ریشه دندان می‌باشد.

RCT از سه کلمه Root به معنای ریشه و Canal به معنای مجرا و Therapy به معنی معالجه تشکیل‌شده که مفهوم کلی آن معالجه مجرای ریشه دندان می‌باشد و شاخه‌ای از دندانپزشکی به نام اندو یا اندودونتیکس[11] است که به معالجه و حفظ ریشه دندان می‌پردازد و وظیفه تشخیص و درمان پالپهای آماسی و بیمار شده را به عهده دارد. البته در اصطلاح عامیانه بازهم، عصب‌کِشی نام صحیح‌تری می‌تواند باشد.

5-کشیدن دندان

 برخی از دندان‌هایی که به‌شدت پوسیده‌شده‌اند و با عصب‌کِشی هم قابل‌درمان نیستند باید کشیده شوند. داشتن یک‌دندان کشیده شده ایجاد یک فضای خالی می‌کند که ممکن است موقعیت دندان‌های دیگر را تغییر دهد[12] بنابراین باید یک روکش یا یک ایمپلنت به‌جای دندان ازدست‌رفته جایگزین شود.

شما الآن بهتر می‌توانید درک کنید که عدم رعایت بهداشت دهان و دندان و یا عدم درمان به‌موقع آن می‌تواند باعث پوسیدگی مینای دندان شده و درنهایت باعث افتادن آن شود.

تأثیر جویدن آدامس در پاک کردن پلاک دندان

جویدن آدامس سبب تمیز کردن پلاک از سطح دندان‌ها می‌شود. البته بهتر است از آدامس بدون قند استفاده شود، زیرا استفاده بیش‌ازحد از آدامس‌های قندی فرایند پوسیدگی دندان‌ها را سریع‌‌تر می‌کند.

یکی از وظایف بزاق، تنظیم عامل PH [13] حفره دهانی می‌باشد[14] که این باعث می‌شود عمر دندان‌ها افزایش‌یافته و در مقابل خوردگی و پوسیدگی‌های اسیدی مقاومت کند.[15]

استفاده از آدامس بدون قند بلافاصله بعد از خوردن غذا سبب تحریک غدد بزاق شده و با افزایش ترشح بزاق، میزان یون‌های بی‌کربنات[16] و PH دهان نیز افزایش‌یافته درنتیجه اسیدهای ناشی از متابولیسم (سوخت‌وساز) قندها را خنثی می‌کند.

امروزه در تركیبات بعضی آدامس‌ها سدیم فلوراید، كلرهگزیدین، فسفات كلسیم و روی اضافه‌شده است كه اثر ضدپوسیدگی آن را بیشتر می‌کند.

 

بخشی از کتاب : آن چه را که باید از بهداشت دهان و دندان برای سلامتی خود بدانیم

اثر : سامان متین اقدم

ناشر : انتشارات نظری 88102775

http://nashrenazari.com/

استفاده از مطلب با ذکر منبع بلامانع می باشد

مقالات مرتبط

 



[1]. سطحی از دندان‌های آسیاب بزرگ و کوچک را که ما با آن قسمت غذا می‌جویم سطح جونده دندانی و قسمتی از دندان‌های پیش (چهار دندان جلویی بالایی و پایینی) که ما با آن غذا را می‌بریم سطح برنده دندانی و سطحی را که ما با دندان نیش خود حین جویدن غذا آن را پاره می‌کنیم سطح درنده دندانی نام دارد.

[2]. رجوع شود به فصل 2، موضوع فیشور سیلانت تراپی

[3]. سطحی از دندان (چپ و راست دندان) که با دندان‌های کناری‌اش در ارتباط است را سطوح بین‌دندانی می‌گویند که به دلیل عدم نفوذ مسواک‌های عادی به این ناحیه، از نخ دندان یا مسواک‌های مخصوص بین‌دندانی استفاده می‌شود.

[4]. پنیر با کربوهیدرات پایین، کلسیم و فسفات بالا، فواید بسیاری برای دندان دارد. این ماده غذایی، PH دهان را متعادل می‌‌کند و به حفظ و بازسازی مینای دندان کمک می‌‌کند.

[5]. گوشت گوساله، جوجه و تخم‌مرغ حاوی فسفر فراوانی هستند. کلسیم با کمک ویتامین D و فسفر موجب تقویت استخوان‌ها و دندان‌های ما می‌شود این مواد معدنی با پیشگیری از پوسیدگی دندان به‌سلامت دندان‌های ما نیز کمک می‌کنند.

[6]. طعم تلخ چای به وجود پلی فنول ها و تانن موجود در آن نسبت داده‌شده است. پلی فنول ها که در چای به‌ویژه چای سبز به‌وفور یافت می‌شوند، دارای خاصیت ضد سرطانی هستند و سبب پیشگیری از بروز بیماری‌های قلبی شده و از رشد باکتری‌هایی که باعث ایجاد بوی بد دهان می‌شوند جلوگیری می‌کند. چای سبز، همچنین دارای مقداری فلوراید است که مانع خراب شدن مینای دندان می‌شود.

[7]. مینای دندان از بلورهای ریز هیدروكسی آپاتیت به فرمول Ca10(PO4)6(OH)2 تشکیل‌شده است. این بلورها در PH خنثی نامحلول‌اند اما در PH  اسیدی قابلیت انحلال به‌سرعت بالا رفته و به كلسیم و فسفات تجزیه‌شده و سرانجام لحظه‌ای فرامی‌رسید که حفره‌ای در دندان پدید آید. در صورت وجود مقادیر اندكی فلور در بزاق دهان، هیدروكسی آپاتیت تبدیل به فلورآپاتیت به فرمول Ca10 (PO4)6F2 می‌شود كه قابلیت انحلال آن در اسید كمتر از هیدروكسی آپاتیت می‌باشد بنابراین در مقابل اسیدهای تولیدشده توسط باکتری‌ها مقاومت کرده و از گسترش پوسیدگی جلوگیری می‌کند.

[8]. روکش‌های دندانی انواع مختلفی دارند که بحث آن خارج از محدوده این کتاب می‌باشد.

[9]. Gutta Percha

[10]. مصطلح، به کلمه‌ای گفته می‌شود که غیر از معنی حقیقی خودش برای موضوع خاصی متداول شده باشد.

[11]. Endodontics

[12]. زمانی که فضای یک‌دندانی بنا به هر علتی مانند کشیده شدن یا افتادن خالی بماند و درمان لازم توسط دندان‌پزشک به‌موقع انجام نگیرد به علت عدم کارکردن (عدم انتقال نیرو) به استخوان فضای بی‌دندانی، استخوان آن قسمت تحلیل می‌شود (از ارتفاعش کاسته می‌شود) به دنبال این تحلیل و نشست استخوان فک، دندان‌های کناری نیز به این سمت نشست کرده و همچنین دندان‌های فک مقابل نیز در مقابل این کنش، واکنش نشان می‌دهند که درنهایت یک فضای بی‌دندانی منجر به تغییر کلی اکلوژن (نحوه روی‌هم قرارگیری دندان‌ها) می‌شود.

[13]. اصطلاح PH که مخفف دو کلمه Hydrogene و Power می‌باشد یک کمیت لگاریتمی است که میزان اسیدی یا بازی بودن مواد را نشان می‌دهد.

[14]. PH  بزاق دهان فرد سالم از 5/6 تا 4/7 قابل‌تغییر می‌باشد. به‌عبارتی‌دیگر بزاق دهان می‌تواند اسیدی، خنثی یا قلیایی باشد.

[15]. اسید تولیدشده در اثر فعالیت باکتری‌های پوسیدگی‌زا در دهان، در صورت قلیایی شدن بزاق دهان خنثی می‌گردد.

[16]. یون بی‌کربنات یا یون هیدروژن‌ کربنات یا HCO-3




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.